سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

304

تاريخ ايران ( فارسى )

سوق داد ، كه آن در سال 1045 ه ( 1635 ) با شرائطى تسليم گرديد . تبريز هدف بعدى نيز بدون مقاومت اشغال شد ، اما باوجوداين در معرض خرابى و غارت قرار گرفت و فقط « مسجد آبى » در اثر درخواست مفتى كه گفته بود توسط يك سنى بنا شده از خرابى رهائى يافت . اين پيروزى بعمليات رزمى يك مدت او خاتمه داد و سلطان با فتح و پيروزى به قسطنطنيه بازگشت . شاه صفى كه جرات مقابلهء با تركان را در ميدان نداشت ، در اين موقع بمحض عزيمت سلطان ايروان را محاصره نمود . كوشش و مساعى عثمانيها براى كمك به پادگان آنجا عقيم ماند و پس از تسليم آن در بهار سال 1936 شاه صفى باصفهان برگشت . تصرف بغداد 1048 ه ( 1638 ) سه سال بعد سلطان مراد از همان راه لشگركشى قبلى يعنى از راه موصل بسوى بغداد حركت نمود و به رسيدن آنجا شروع بمحاصرهء شهر نمود . سلطان در رنج و مشقت با سربازان خود سهيم شد و در اثر هدايت شخصى او لشگرش پشت‌كار و استقامت خارق العاده‌اى از خود نشان داد . با آنكه وزير اعظم در ضمن قيادت و راهنمائى بيك حمله‌اى بقتل رسيد ولى تركها دست‌بردار نبودند و بالاخره در چهلمين روز محاصره درست پس از پانزده سال از تصرف شهر بدست ايرانيان بغداد بدست آنها افتاد . سلطان مراد بپادگان آنجا شرائطى براى تسليم پيشنهاد نمود ولى چون آنها در برجهاى مجّزا بمقاومت خود ادامه دادند قشون عثمانى تمام آنها را قتل‌عام نمود . در زمان محاصرهء شهر شاه صفى با 12 هزار نفر سپاهى در قصر شيرين ظاهر شده بود . ولى اين نيرو خيلى كمتر از آن بود كه بتواند كوچكترين تأثيرى بنمايد ، كمى پس از آن عهدنامهء صلح امضاء شد و تركها كه بغداد را با پادگان قوى مجهز نموده بودند آنجا را در تصرف خود نگاهداشتند و ايرانيان هم ايروان را از دست ندادند . شاه عباس دوم 1077 - 1052 ه ( 1667 - 1642 ) شاه عباس دوم فرزند شاه صفى در سن ده سالگى بجاى پدر نشست و در تحت نفوذ وزرايش تا چند سالى ظاهرا يك رويهء خيلى سخت‌تر و محكمى پيش گرفته و مداومت بخمر و شرب